Cooperative

Kooperacja to mechanika w grach planszowych, w której uczestnicy nie rywalizują ze sobą, lecz łączą siły, aby wspólnie osiągnąć jeden cel nadrzędny lub przetrwać wrogie środowisko sterowane przez samą grę. W swojej turze gracze wykonują standardowe akcje, takie jak ruch po planszy, zbieranie zasobów, walka z przeciwnikami czy niwelowanie bieżących zagrożeń, jednak kluczem jest tu jawna wymiana informacji, wspólne planowanie strategii oraz koordynacja działań całego zespołu. Zwycięstwo lub porażka są współdzielone, co oznacza, że albo wygrywają wszyscy, albo wszyscy przegrywają w obliczu mechanicznych warunków końca rozgrywki.

Korzenie tej mechaniki tkwią w starszych grach kooperacyjnych oraz tradycyjnych RPG-ach bez mistrza gry, jednak prawdziwy rozkwit zanotowała na początku XXI wieku wraz z premierą takich tytułów jak Pandemic. Współcześnie kooperacja bardzo często łączy się z mechaniką zarządzania ręką, budowania talii, dedukcji czy kampanii z elementami dziedziczenia, w której podejmowane decyzje rzutują na kolejne partie. Często spotyka się w nich również mechanizm ukrytego zdrajcy lub elementy półkooperacji, gdzie cele drużyny mogą kolidować z indywidualnymi interesami poszczególnych uczestników.

Rozgrywka oparta na współpracy generuje zupełnie inne emocje niż gry rywalizacyjne, stawiając na silne poczucie wspólnoty, ale też ryzyko wystąpienia zjawiska tak zwanego alfa-gracza, czyli dominacji jednej osoby narzucającej innym optymalne ruchy. Z tego powodu mechanika ta sprawdza się doskonale zarówno wśród osób szukających mniejszego stresu i rywalizacji, jak i w gronie zaawansowanych graczy lubiących trudne wyzwania logiczne. Klasycznymi przykładami tego podejścia są strategiczny survival Frostpunk, nowoczesna gra detektywistyczna Kroniki Zbrodni oraz familijna gra planszowa Zombie Kidz Evolution.