Custom Dice

Kości specjalne, w środowisku graczy nazywane angielskim określeniem custom dice, to rozwinięcie klasycznej mechaniki rzucania kośćmi, w którym standardowe sześciościenne kostki z oczkami zastąpiono elementami o unikalnych ściankach. Na ściankach takich kości znajdują się autorskie symbole, ikony lub wartości liczbowe ściśle powiązane z tematem i zasadami konkretnego tytułu. W praktyce grający w swojej turze wykonują rzuty tymi niestandardowymi kośćmi, a uzyskanie konkretne wyniki pozwala na bezpośrednie aktywowanie zdolności postaci, pozyskiwanie zasobów, walkę z przeciwnikami czy modyfikowanie stanów gry. Często rezultaty wymagają jeszcze manipulacji lub odczytania w kontekście aktualnej sytuacji na planszy, co eliminuje tradycyjne, ślepe poleganie na czystej losowości znane z prostych gier losowych.

Korzenie tej mechaniki sięgają tradycyjnych gier bitewnych i wczesnych planszówek z elementami RPG, jednak współcześnie przeżywa ona renesans dzięki rozwojowi technologii produkcji, która pozwala na tworzenie trwałych kości grawerowanych lub z nadrukami wypukłymi. Custom dice są bardzo często łączone z mechaniką zarządzania kośćmi, budowania talii lub rozwoju postaci, gdzie w trakcie rozgrywki można modyfikować zestaw posiadanych kości, dodawać nowe o potężniejszych ściankach lub pozbywać się słabszych egzemplarzy. Taka konstrukcja daje graczom silne wrażenie namacalnego postępu oraz sprawczości, ponieważ modyfikowanie puli kości pozwala stopniowo naginać prawdopodobieństwo na swoją korzyść, choć element niepewności wciąż pozostaje obecny.

Rozwiązanie to dedykowane jest zarówno graczom ceniącym klimatyczne, bogate w komponenty gry przygodowe, jak i zwolennikom strategicznego główkowania nad optymalizacją pojawiających się wyników. Wśród odmian tej mechaniki wyróżnia się kości akcji definiujące dostępne w rundzie manewry, kości zasobów generujące surowce oraz kości cech, które reprezentują unikalny rozwój prowadzonego bohatera. Najbardziej znanymi przykładami gier wykorzystującymi to rozwiązanie są tak tytuły jak wspomniane Too Many Bones, Roll for the Galaxy oraz Dice Throne, w których unikalny zestaw kości stanowi centralny punkt całej rozgrywki.